امروز کمتر کسی تردید دارد که انقلاب چهارم صنعتی به وسیله هم آمیزی فناوریهای دیجیتال و فیزیکی، با بهره مندی از سیستمهای خودکار و هوش مصنوعی تغییری اساسی در اکثر صنایع و کسب و کار های دنیا ایجاد کرده و خواهد کرد. اما در این بین صنعت گرشگری در عین بهره مندی از فرصت های هوش مصنوعی ، نسبت به بقیه صنایع کمترین تغییر و دگرگونی را شاهد خواهد بود؛ صنعتی که هنوز وابسته به حضور فیزیکی و تجربه حسی افراد از مکان های مختلف و ماجراجویی های بیرونی آن ها است. این مساله ارتباط مستقیم به سلامت روان انسان و لذت زیست سالم جامعه دارد.
اما با آگاهی عمومی و آشکار شدن تاثیر سفر و گردشگری بر سلامت روان و سلامت اجتماعی افراد، حوزه ای با هدف سلامت جسم و روان بیش از پیش مورد استقبال قرار گرفت. شاخه ای از صنعت گردشگری که با هدف دریافت و به اشتراک گذاری خدمات درمانی ، پزشکی و یا مراقبت های تندرستی با ترکیب سفر، درمان و مراقبت تعریف می شود.
ایران با وجود قرار گیری در رتبه دهم کشور های جهان با بیشترین آثار تاریخی ، رتبه دوم در شاخص همبستگی با طبیعیت ،رتبه ۵م آثار جهانی ناملموس فرهنگی و رتبه ۱۲م مساحت جنگل در دنیا ، ضعف های عمیقی در صنعت گردشگری خود به واسطه سیاست گذاری های غلط دارد؛ به شکلی که با همه این تفاسیر ، ایران رتبه ۷۳ شاخص توسعه گردشگری در دنیا را دارد.
ایران حتی در کشور های خاور میانه وشمال آفریقا ، بین ۱۴ کشور نیز رتبه ۹ را به خود اختصاص داده. که نشان خلاء سرمایه گذاری درست در این صنعت درآمدزای جهانی دارد.
هرچند آمار گردشگران بین المللی در سال های اخیر افزایش یافته و از ۲.۹۴ میلیون نفر در سال ۲۰۱۰ به ۷ میلیون نفر در سال ۲۰۲۵ رسیده است ، اما در مقایسه با گردشگران جهانی کشور های همسایه مانند امارات با ۲۸ میلیون و ترکیه با ۵۲ میلیون گردشگر خارجی بسیار ناچیز است.
دلیل این سرمایه گذاری و سیاست های تشویقی در کشور های توسعه یافته همسایه به نقش مهم این صنعت در اقتصاد آنها باز می گردد، به شکلی که توریسم در ترکیه ۱۱% (از ۱.۴ میلیارد دلار) و امارات ۱۳%( از۵۶۸ میلیارد دلار) از تولید ناخالص داخلی (GDP) را تشکیل میدهد ، که در کشور ما این عدد ۵% (از ۴۷۸ میلیارد دلار) محاسبه می شود. پس می توان نتیجه گرفت، بخش اعظمی از توریست هایی که به مقصدشان منطقه خاورمیانه است. ایران را انتخاب نمی کنند.
اما با مشاهده و دسته بندی گردشگران بین المللی ورودی به کشور میتوان دید که بخش اعظمی از آنها از کشور های عرب زبان و به قصد خدمات درمانی سفر میکنند. طبق آمار ۶۸ درصد مسافران از کشور عراق هستند. این دسته از گردشگران به علت کیفیت بالا و قیمت مقرون به صرفه خدمات درمانی، نگهداری و حتی زیبایی ایران را به عنوان مقصد انتخاب میکنند.
با این وجود سهم گردشگری سلامت تنها ۱۵ درصد از تمام آمار گردشگری است که با توجه به ظرفیت های زیر ساختی و صنعت درمانی متنوع در ایران ، میتوان گفت بخش عمده ای از پتانسیل این حوزه دست نخورده باقی مانده.
بخشی که تنها درآمد ۷۰۰ میلیون یورویی برای کشور به ارمغان آورده است. که تنها ۱۰ درصد از درآمد گردشگری کل کشور حساب میشود. اما با توجه به زیر ساخت های درمانی، اقامتی و حمل و نقل این عدد می تواند به ۶ میلیارد یورو نیز برسد . با توجه به داده های سایت گرشگری Travel and Tour World ایران در سال های اخیر در گرشگری پزشکی رشد بی نظیری را تجربه کرده به طوری که تنها در سال ۲۰۲۴ بیش از ۱.۲ میلیون بیمار خارجی در بیمارستان های ایران تحت درمان قرار گرفتند.
این حوز بکر گردشگری ، که تاثیر مستقیمی بر اقتصاد ناتراز ما دارد ، زمینه مناسبی برای سرمایه گذاری و شروع کسب و کار های مرتبط است. به نحوی که با یک طراحی پایدار میتوان به تعداد اقلیم های منحصر به فرد در ایران ، پایگاه درمانی ، نگهداری و یا واحد های پزشکی ایجاد کرد ، به نحوی که گردشگران در این واحد ها با توجه به جغرافیای متفاوت و طبیعت منحصر به فرد ایران ، تجربه بی نظیری از درمان ، اقامت بومی ، طبیعت گردی و سفر را خواهند داشت.
اما با توجه به محدودیت های اقتصادی بین المللی و سختی های حوزه تولید ، گردشگری بهترین راه و مناسب ترین زمینه برای سرمایه گذاری می باشد، راه امنی که با توجه به مسیر توسعه ای کشور در هر شرایطی قادر به زیست خود است؛ جریانی که با استفاده از طرح های مشابه در کشور های خارجی یا ارائه طرح های بومی و منحصر به کشور می تواند توام با وجود تحریم ها و مشکلات اقتصادی ، درآمد بالایی را برای سرمایه گذاران و اقتصاد کشور به همراه داشته باشد.
